Autisme of een sterk vermoeden van autisme binnen een relatie, kan grote invloed hebben op het welbevinden van de partner zonder autisme. De problemen die kunnen ontstaan hebben alles te maken met de communicatie en de emotionele wederkerigheid.
De problemen die binnen een ASS relatie kunnen ontstaan werden reeds opgemerkt door Hans Asperger (1906-1980). Het syndroom van Asperger is naar hem vernoemd, al werd de stoornis pas lang na zijn dood in de DSM opgenomen, in 1994.
Jaren later heeft de Britse onderzoekster en autisme deskundige Maxine Aston de term ‘Affective Deprivation Disorder’ geïntroduceerd voor partners van personen met het Syndroom van Asperger die lichamelijke en psychologische reacties lieten zien, door het gemis aan emotionele wederkerigheid in de relatie. Zij heeft dit zelf ook ervaren in een relatie en er onderzoek naar gedaan.
Een stukje achtergrond
De aandoening, zoals Aston deze uiteindelijk heeft gedefinieerd en bekendheid heeft gegeven, werd door de FAAAS (Families of Adults Affected by Asperger Syndrome), het mirror syndrome (spiegelsyndroom) genoemd, maar later werd dit veranderd in het Cassandra phenomenon (Rodman 2003). In 2003 werd het verschijnsel van Cassandra voor het eerst besproken op het FAAAS congres als Cassandra affective disorder (2003b) en in 2007 pastte Aston de term aan in Cassandra affective deprivation disorder, CADD. Affective deprivation staat voor ‘gemis van gevoel’.
Naast de her- en erkenning van deze aandoening, kreeg het concept CADD echter ook kritiek want, zo werd het geinterpreteerd, de partner met autisme zou de grote boosdoener zijn. Zij zouden de problemen van hun partner veroorzaken terwijl er geen rekening gehouden wordt met het eigen aandeel van die partner in de negatieve dynamieken die zijn ontstaan.
De term werd niet lang daarna weer aangepast, omdat Aston erkende, dat deze aandoening ook voorkomt bij mensen die in de gezinssituatie geconfronteerd worden met problemen zoals depressie, voedingsstoornissen, posttraumatische stress stoornis, persoonlijkheidsstoornissen zoals narcisme en drugsverslavingen. De naam Cassandra werd ervan afgehaald en de huidige term is ‘Affective deprivation disorder’, afgekort AfDD (Aston 2007b).
Volgens Aston moet iemand aan alle of tenminste èèn van de indicatoren voldoen in ieder van de volgende categorieën om de diagnose AfDD te krijgen:
Eèn van de partners voldoet aan de criteria van:
- Lage emotionele intelligentie (EQ)
- Alexithymie
- Laag empatisch vermogen
Het relatieprofiel heeft èèn of meer van de volgende kenmerken:
- Laag zelfbeeld
- Gevoelens van verwarring/verbijstering
- Gevoelens van boosheid, depressie en nervositeit
- Schuldgevoelens
- Verlies van het zelf/depersonalisatie
- Fobieën – sociale/pleinvrees
- Posttraumatische stress sensitiviteit
- Burn out/ overspannenheid
Mogelijke psychosomatische effecten:
- Uitputting/ chronische vermoeidheid
- Slapeloosheid
- Migraines
- Gewicht toe- of afname
- PMS (Pre Menstrueel Syndroom)
- ME ( Myalgische encefalomyelitis)
- Laag immuunsysteem (vatbaar voor infecties)
Waar komt de naam van Cassandra eigenlijk vandaan?
De affectieve aandoening van Cassandra is een metaforische uitdrukking. De naam Cassandra heeft haar oorsprong in de Griekse mythologie en betekent ‘zij die mannen/mensen verstrikt/verwart’. Wikipedia beschrijft het als volgt:
Cassandra (Grieks: Κασσάνδρα; “zij die mannen/mensen verstrikt/verwart”) was een van de dochters van Priamus, de koning van Troje, en koningin Hecuba. Cassandra was zo mooi dat de god Apollo met haar het bed wilde delen. Cassandra stemde toe, maar wilde daarvoor in ruil de gave om de toekomst te kunnen voorspellen. Zodra Apollo haar wens had vervuld, weigerde Cassandra echter haar belofte na te komen.
Apollo was woest en wilde haar straffen. Maar de goden konden een verleende gave niet ongedaan maken. In plaats daarvan voegde Apollo er de beperking aan toe dat niemand haar zou geloven wanneer ze een voorspelling deed. Cassandra voorspelde inderdaad een aantal keer de ondergang van Troje en werd door niemand geloofd. Samen met Laocoõn waarschuwde ze, eveneens tevergeefs, tegen het binnenhalen van het paard van Troje. Bij de inname van Troje zocht zij haar toevlucht bij een beeld van Pallas Athena, maar Ajax de Kleine rukte haar daar wreed van vandaan. Vervolgens werd Cassandra door Agamemnon als oorlogsbuit meegevoerd naar Mykene. Zij waarschuwde hem voor zijn naderende dood, maar werd niet geloofd. Hij werd in bad door zijn vrouw Kltytaimnestra met bijlslagen gedood en even later werd Cassandra met dezelfde bijl onthoofd.
Tegenwoordig slaat de term Cassandrasyndroom op een onheilsvoorspelling die achteraf correct blijkt te zijn; meer in het bijzonder op het fenomeen dat voorspellingen van onafwendbaar onheil over het algemeen niet geloofd worden, hetgeen de voorspeller voor het dilemma plaatst dat hij weet dat er een ramp te gebeuren staat, maar het naderend onheil op geen enkele wijze kan afwenden.
Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Cassandra_(mythologie)
Maxine Aston vergelijkt de symptomen van AfDD met SAD, een seizoensgebonden affectieve aandoening. SAD wordt veroorzaakt wanneer mensen te weinig zonlicht krijgen wat een neurochemische onevenwichtigheid in de hersenen veroorzaakt. De symptomen ontstaan vooral in de winterperiodes. Symptomen van SAD zijn: slaapproblemen, lethargie, teveel eten, depressie, sociale problemen, bezorgdheid, verlies van libido en stemmingswisselingen. SAD ontstaat bij een gemis aan zonlicht, AfDD ontstaat bij een gemis op het gebied van emoties, de symptomen van deze, niet aangeboren, aandoeningen hebbn veel gelijkenissen.
De belangrijkste oorzaak van het Cassandra effect is in feite het gemis aan emotionele wederkerigheid. Emotionele wederkerigheid, liefde en een gevoel van geborgenheid behoren tot de essentiële menselijke behoeftes. Wanneer deze wederkerigheid er niet is in een relatie, kan dit grote gevolgen hebben voor de partner zonder autisme. Gevoelens van grote eenzaamheid, wanhoop, verwarring en boosheid horen bij AfDD, welke ook nog eens erg versterkt worden door het gevoel niet geloofd te worden door de omgeving. Wat er in de intieme sfeer afspeelt, zien anderen immers niet. Een vrouw voert vaak een jarenlange strijd voor de erkenning, dat er aan de problemen in haar relatie iets anders ten grondslag ligt dan de ‘normale’ verschillen tussen mannen en vrouwen.
Symtomen van AfDD kunnen ook verergeren wanneer een diagnose bij de partner met autisme nooit officieel is gesteld of wanneer deze wordt ontkend.